منابع اسلامی برای ارتقای سطح زندگی فردی و اجتماعی راهکارهای موثری ارائه داده اند. در خصوص ایجاد نشاط و شادابی در زندگی نیز گزینه های متعددی پیشنهاد شده که به کار بستن آن ها مستلزم استفاده از روش تحمیل بر نفس می باشد. برخی از آن ها عبارتند از:
1. ذکر:
الزام نفس بر گفتن برخی از اذکار، تاثیر خاصی در بر طرف شدن اندوه و ایجاد روحیه ی نشاط و شادابی دارد.
امام صادق علیه السلام فرمودند:
«إِذَا تَوَالَتِ الْهُمُومُ فَعَلَیْكَ بِلَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّه؛ چون به اندوه و غصه پیاپى دچار شدى بر تو باد گفتن لا حول و لا قوة الا بالله.» [1]
پی نوشت:
1. بحارالانوار؛ ج73، ص323
2. ملاقات برادران دینی:
دیدار و ملاقات با برادران دینی شادی بخش و نشاط آفرین است. امام هادی علیه السلام فرمودند:
«مُلَاقَاةُ الْإِخْوَانِ نُشْرَة؛ دیدار و ملاقات برادران دینی نشاط آور است.» [1]
پی نوشت:
1. بحارالانوار؛ ج71، ص353.
3. انجام امور فرح بخش:
انجام پاره ای از امور، نشاط را به همراه می آورد. حضرت علی علیه السلام می فرمایند:
«الطِّیبُ نُشْرَةٌ وَ الْعَسَلُ نُشْرَةٌ؛ وَ الرُّكُوبُ نُشْرَةٌ؛ وَ النَّظَرُ إِلَى الْخُضْرَةِ نُشْرَة؛ بوى خوش و عسل و سوارى و نگاه به سبزه موجب انبساط روح و شكفتگى خاطر مى باشند.» [1]
در حدیثی دیگر، شستن سر به عنوان عاملی برای شادی و سرور به شمار می رود. امام صادق علیه السلام فرمودند:
«مَنْ وَجَدَ هَمّاً فَلَا یَدْرِی مَا هُوَ فَلْیَغْسِلْ رَأْسَه؛ هر كس دچار غمی شود و نداند از چه باشد سرش را بشوید.» [2]
«وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ قَالَ: غَسْلُ الرَّأْسِ بِالْخِطْمِیِّ نُشْرَة؛ و در خبری دیگر آمده است: شستن سر با خطمى، موجب شکفتگی خاطر است.» [3]
این که انجام امور فوق در زمره ی مصادیق روش تحمیل بر نفس دانسته شده است، به این دلیل است که یا انجام چنین رفتارهایی هزینه بر بوده و یا برای فرد، دوست داشتنی تلقی نمی شود.
پی نوشت:
1. بحارالانوار؛ ج63، ص291.
2. بحارالانوار؛ ج73، ص323.
3. محمد بن علی صدوق؛ من لایحضره الفقیه؛ ج1، ص124.
معاونت فرهنگی و اجتماعی سازمان اوقاف و امور خیریه