افراط

🎆 دینداری افراطی و روان ✍️ مصطفی .... خیلیها فکر میکنند تندترین و سختگیرترین دیندارها، «عمیقترین» ایمان را دارند. اما روانشناسی حرف دیگری میزند: اغلب افراطیترین چهرههای مذهبی، نه از عشق به خدا، بلکه از اختلال روانی تغذیه میکنند. دین برایشان آرامش نیست؛ ابزار کنترل، توجیه یا نمایش قدرت است. 🔹 چهار نوع اصلی اختلال روان و دین: ۱. وسواس فکری_عملی (OCD) دین = مناسک فلجکننده. وضو گرفتن ۴۰ بار، نماز خواندن ۱۰ بار چون «شاید درست نبوده»، ترس دائمی از «نجس شدن» یا «گناه کبیره». این آدمها واقعاً دیندارِ «خالص» نیستند؛ مغزشان گیر کرده در حلقهی افکار تکراری و اجبار. وقتی همینها میروند فتوا میدهند و به بقیه میگویند «تو کافری چون مثل من دقیق نیستی»، در واقع دارند وسواس خودشان را به جامعه صادر میکنند. ۲. شخصیت وسواسی_کمالگرا (OCPD) دین = شریعت آهنین. اینها عاشق جزئیاتاند. یک درجه انحراف قبله، یک میلیمتر ریش کوتاهتر، یک ثانیه تأخیر در اذان = فاجعه. رحمت خدا برایشان معنی ندارد؛ فقط قانون، قانون، قانون. نتیجه؟ دین تبدیل میشود به چکلیست نظامی که هیچ انسانی نمیتواند تحملش کند. همینها معمولاً در گروههای «سنتگرای افراطی» و «حرّهداری شرعی» پرچمدار میشوند. ۳. خودشیفتگی (Narcissism) دین = من پیامبرِ جدیدم. «فقط من درست میفهمم»، «علما منحرفند، فقط من به حقیقت رسیدم»، «هر که با من نیست کافر است». اینها خدا را هم ابزار کردهاند تا خودشان را در مرکز عالم بگذارند. انتقاد برنمیتابند، چون انتقاد از آنها یعنی انتقاد از «خدا». خشونت کلامی و گاهی فیزیکی هم معمولاً همراهشان است. ۴. سایکوپاتی دین = رهبر فرقه، جهادی، قاتل به نام خدا. این خطرناکترین ترکیب است. همدلی صفر، وجدان صفر، ولی مهارت دستکاری بالا. از آیات و روایات مثل سلاح استفاده میکنند. تاریخ پر است از اینها: از رهبران فرقههای آخرالزمانی گرفته تا سرکردگان گروههای تکفیری. دیگران برایشان فقط مهرهاند. 🔹نتیجهی اجتماعی؟ وقتی جامعه این رفتارها را «دینداری واقعی» بپندارد، مردم عادی از دین فراری میشوند. بدبینی به دین بالا میرود و دین واقعی (که قرار بود رحمت باشد) قربانی بیماری روانی چند نفر میشوند 🔹خلاصهی کلام: دینداری افراطی خیلی وقتها بیماریست که لباس دین پوشیده. تا وقتی این را نفهمیم، هر روز شاهد فرقههای جدید، فتواهای عجیبتر و خشونت به نام خدا خواهیم بود. ایمان واقعی، آرامش میآورد. اختلال روانی با نقاب ایمان، دیگران را میآزارد. □اندیشه ورزی