سپندارمذگان چه روزیست؟
بسیاری از افراد با نزدیک شدن به روزهای پایانی بهمنماه این سوال را مطرح میکنند که سپندارمذگان چه روزیست و آیا این جشن میتواند جایگزینی اصیل برای ولنتاین باشد؟ در فرهنگ کهن ایرانزمین، عشق تنها احساسی زودگذر نیست، بلکه مفهومی عمیق برای ستایش زمین، زندگی و جایگاه ارزشمند زن به شمار میرود. ایرانیان این رسم را با دادن هدیه روز عشق جشن میگیرند. در این مطلب به بررسی ریشهها، آیینها و تاریخ دقیق این جشن میپردازیم تا بهدرستی بدانیم روز سپندارمذگان چه روزی است و چرا میان دو تاریخ ۲۹ بهمن و ۵ اسفند اختلاف نظر وجود دارد.
ریشهشناسی و معنای واژه سپندارمذگان
برای درک بهتر این جشن، ابتدا باید با مفهوم نام آن آشنا شویم. واژه «سپندارمذ» در زبان پهلوی «سپندارمت» و در اوستایی «سپنته آرمئیتی» خوانده میشود. این واژه از دو بخش تشکیل شده است؛ «سپنته» به معنای پاک، مقدس و فروزنده و «آرمئیتی» به معنای فروتنی، بردباری و سازگاری. در مجموع، سپندارمذ مفهومی از «فروتنی مقدس» را منتقل میکند.
در باورهای زرتشتی، سپندارمذ نام چهارمین امشاسپند یا فرشته مقرب است که وظیفه پاسداری از زمین را بر عهده دارد. زمین به دلیل فروتنی و تحمل همه موجودات، نماد بردباری، باروری و مهربانی محسوب میشود. به همین دلیل ایرانیان باستان این روز را همزمان برای بزرگداشت زمین و مقام زن جشن میگرفتند.
تاریخ دقیق سپندارمزگان: ۲۹ بهمن یا ۵ اسفند؟
یکی از مهمترین پرسشهایی که در سالهای اخیر مطرح میشود این است که بالاخره سپندارمذگان چه روزی است؟
در گاهشماری ایران باستان، هر ماه شامل ۳۰ روز بود و هر روز نام مخصوصی داشت؛ مانند روز هرمزد، بهمن و اردیبهشت. در این تقویم، هر زمان نام روز با نام ماه یکسان میشد، آن روز را جشن میگرفتند. از آنجایی که روز پنجم هر ماه «سپندارمذ» نام داشت، در ماه اسفند نیز روز پنجم بهعنوان جشن سپندارمذگان شناخته میشد.
با اصلاح تقویم در دوره خیام و شکلگیری تقویم خورشیدی کنونی، شش ماه نخست سال ۳۱ روزه شد و همین موضوع باعث ایجاد اختلاف در تعیین زمان دقیق این جشن شد. در حال حاضر دو دیدگاه اصلی در این زمینه وجود دارد:
- دیدگاه سنتی و پژوهشی: برخی پژوهشگران معتقدند جشنها باید براساس نام روزها برگزار شوند. طبق این نظر، چون نام جشن با پنجم اسفند مرتبط است، این روز باید زمان اصلی برگزاری سپندارمذگان باشد.
- دیدگاه تقویم نجومی و زرتشتیان معاصر: گروهی دیگر بر این باورند که به دلیل اضافه شدن شش روز به نیمه نخست سال، برای حفظ نظم زمانی باید این اختلاف را جبران کرد. بر اساس این دیدگاه، 29 بهمن سپندارمذگان محسوب میشود.
نکته: امروزه بسیاری از تقویمها تاریخ ۲۹ بهمن را به عنوان این مناسبت ثبت کردهاند، اما هر دو تاریخ ۲۹ بهمن و ۵ اسفند فرصتی ارزشمند برای گرامیداشت عشق ایرانی به شمار میروند.
انتخاب هدیه برای سپندارمذگان؛ از سنت تا مدرنیته
با احیای دوباره این جشن در میان مردم، انتخاب هدیهای که در عین اصالت ایرانی، کاربردی و ارزشمند باشد اهمیت زیادی پیدا کرده است. هدیه دادن در این روز تنها خرید یک کالا نیست، بلکه نشانهای از احترام، قدردانی و توجه به احساسات طرف مقابل محسوب میشود.
اگر هدیهای میخواهید که حس آرامش و صمیمیت را به خانه بیاورد، وسایل کاربردی منزل میتوانند انتخاب مناسبی باشند. برای مثال، برای بانویی که به دورهمیهای خانوادگی و لحظات آرام عصرگاهی علاقه دارد، یک چای ساز برقی با طراحی مدرن میتواند تجربه نوشیدن چای در کنار خانواده را لذتبخشتر کند.
در مقابل، اگر به دنبال هدیهای شخصیتر و ماندگار هستید که همیشه همراه او باشد، خرید ساعت مچی زنانه گزینهای کلاسیک و ارزشمند محسوب میشود. ساعت نمادی از زمان و خاطرات مشترک است و علاوه بر کارایی، میتواند بهعنوان اکسسوری شیک، سلیقه و توجه شما را نشان دهد.
چرا باید سپندارمذگان را جشن بگیریم؟
در دنیای امروز که فرهنگها بیش از گذشته تحت تاثیر جهانیشدن قرار گرفتهاند، حفظ هویت فرهنگی اهمیت ویژهای دارد. ولنتاین جشنی محبوب و جهانی است، اما سپندارمذگان بخشی از ریشههای فرهنگی و تاریخی ایرانیان محسوب میشود. زمانی که میپرسیم روز سپندارمذگان چه روزی است، در واقع بهدنبال بازگشت به سنتهایی هستیم که در آن زن نه فقط به عنوان معشوق، بلکه نماد ایثار، مهر و سازندگی مورد احترام قرار میگرفت.برگزاری این جشن مزایای فرهنگی و اجتماعی متعددی دارد:
- حفظ واژگان و سنتهای کهن ایرانی: واژههایی مانند اسفندگان و سپندارمذ با زنده نگه داشتن این جشن در فرهنگ عمومی ماندگار میشوند.
- تقویت بنیان خانواده: تاکید این جشن بر احترام مرد به زن، باعث افزایش صمیمیت و همدلی در خانواده میشود.
- ترویج احترام به طبیعت: از آنجا که این روز به زمین نیز اختصاص دارد، میتواند فرصتی برای توجه بیشتر به محیط زیست باشد.
سپندارمذگان در عصر حاضر
در سالهای اخیر، بسیاری از ایرانیان بازه زمانی میان ۲۴ بهمن تا ۵ اسفند را بهعنوان دورهای برای گرامیداشت عشق و دوستی در نظر میگیرند. البته، تمرکز اصلی اغلب بر تاریخ 29 بهمن سپندارمذگان قرار دارد. در این روز، شبکههای اجتماعی با پیامهای تبریک، اشعار عاشقانه و محتوای فرهنگی مرتبط با عشق ایرانی پر میشوند.
همچنین بسیاری از فروشگاهها ویترین خود را با نمادهای ایرانی تزئین میکنند و افراد تلاش میکنند به جای نمادهای رایج غربی، از نشانههایی مانند گل لوتوس یا انار در هدایای خود استفاده کنند تا حال و هوای ایرانی این جشن بیشتر حفظ شود.
جمعبندی
سپندارمذگان نشان میدهد که در فرهنگ ایرانی، عشق تنها در ابراز احساسات خلاصه نمیشود، بلکه در قدردانی، توجه به جایگاه زن، حفظ بنیان خانواده و احترام به طبیعت معنا پیدا میکند. احیای سپندارمذگان فرصتی برای بازنگری در سبک زندگی و روابط عاطفی است. در دورانی که سرعت زندگی گاهی باعث کمرنگ شدن توجه به احساسات و ارتباطات انسانی میشود، چنین آیینهایی یادآور ارزش مهرورزی، قدردانی و توجه به عزیزان هستند. این جشن همچنین پلی میان نسل امروز و میراث فرهنگی گذشتگان بوده و هویت ایرانی را در قالبی امروزی و قابل لمس حفظ میکند.
سوالات متداول
تاریخ دقیق سپندارمزگان?
امروزه بسیاری از تقویمها تاریخ ۲۹ بهمن را به عنوان این مناسبت ثبت کردهاند، اما هر دو تاریخ ۲۹ بهمن و ۵ اسفند فرصتی ارزشمند برای گرامیداشت عشق ایرانی به شمار میروند.
